İzmir‘de yaşanan olay, imar mevzuatına aykırı yapılar nedeniyle kesilen cezalarla ilgili önemli bir emsal teşkil etti. Karabağlar’da bir vatandaşın konutuna yaptığı ekleme nedeniyle hem adli hem de idari yaptırımla karşı karşıya kalması, yargının devreye girmesiyle sonuçlandı. Mahkeme, aynı eylem için iki farklı ceza uygulanamayacağı prensibini vurgulayarak belediyenin kestiği yüksek tutarlı imar cezasını iptal etti. Bu karar, benzer durumda olan binlerce vatandaşı yakından ilgilendiriyor.
Aynı Fiilden İki Kez Cezalandırma Hukuka Aykırı
Olayın merkezinde, Karabağlar ilçesi Bozyaka semtinde ikamet eden ve gecekondusuna izinsiz bir eklenti yaptığı tespit edilen K.F. isimli vatandaş yer alıyor. Karabağlar Belediyesi, encümen kararıyla hem yıkım kararı almış hem de bu yapılaşma için 980 bin TL tutarında bir idari para cezası kesmişti. Ayrıca, savcılığa yapılan suç duyurusu üzerine başlatılan adli süreçte, mahkemece verilen hapis cezası para cezasına çevrilmişti.
Ancak vatandaşın avukatı Mehmet Harun Elçi aracılığıyla idare mahkemesine taşıdığı süreçte, hukukun temel ilkelerinden biri olan ‘non bis in idem’ (aynı fiilden dolayı iki kez ceza verilemez) ilkesi ön plana çıktı. Mahkeme, hem adli mercilerce hem de idari mercilerce aynı fiil nedeniyle cezalandırma yapılamayacağını belirterek, belediyenin kestiği 980 bin TL’lik imar cezasını hukuka aykırı buldu ve iptal etti.
Emsal Kararın Anlamı ve Vatandaşlara Çağrı
Bu kararın, Türkiye genelinde benzer durumlarla karşılaşan vatandaşlar için bir umut ışığı olduğunu belirten Avukat Mehmet Harun Elçi, konuya ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Elçi, evrensel hukuk prensibi gereği, aynı eylemden dolayı mükerrer bir cezalandırmanın mümkün olmadığını vurguladı. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 184. maddesi kapsamında imar kirliliğine neden olmaktan adli olarak cezalandırılan bir kişiye, idari yoldan da ağır para cezaları kesilmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade etti. Mahkemelerin bu tür çifte standartlı uygulamaları iptal ettiğini sözlerine ekledi.
Avukat Elçi, kaçak yapılaşma ile ilgili tüm vatandaşların rant odaklı hareket etmediğini, özellikle dar gelirli vatandaşların ağır para cezalarıyla mağdur edilebildiğini dile getirdi. Bu nedenle, belediyeden encümen kararı tebliğ alan vatandaşların hukuki haklarını aramaları gerektiğini belirtti. Elçi, “Vatandaşlarımızın bilinçli olmalarını, kendilerine tebliğ edilen encümen kararlarına karşı idare mahkemelerinde iptal davası açmalarını öneriyorum. Aldığımız bu emsal karar, vatandaşların çifte cezalarla mağdur edilmesinin önüne geçen, hukuk devletini güçlendiren bir karardır” diyerek vatandaşları hukuki yollara başvurmaya teşvik etti.
Bu yargısal karar, yerel yönetimlerin uyguladığı idari yaptırımların hukuka uygunluğu ve vatandaş hakları açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Vatandaşların, haksız ve çifte cezalara karşı hukuki mücadele verebileceği bu emsal karar, adaletin tecellisi açısından da büyük önem taşıyor.
