Afyonkarahisar’ın Gönül Bağı: ‘Al Fadimem’ Türküsünün Derin Hikayesi Aydınlandı
Yıllardır dillerden düşmeyen, gönüllerde taht kuran ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü sevda hikayesi, bilimsel bir projeyle gün yüzüne çıkarıldı. Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyleri arasındaki bu efsanevi aşkın izlerini süren proje, türkülerin sözsel ve anlamsal değişimini de gözler önüne serdi.
TÜBİTAK Desteğiyle Tarihe Yolculuk
TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde görevli tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir, ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı çalışmayı yürüttü. Bu kapsamlı araştırma, türkülerin sadece ezgisel değil, aynı zamanda sözsel evrimini de mercek altına alarak, ‘Al Fadimem’ türküsünün kökenine indi.
Proje ekibi, alan araştırmaları ve birinci elden kaynaklarla desteklenen çalışmalarıyla, türkülerin zaman içinde nasıl bir dönüşüm geçirdiğini somut verilerle ortaya koymayı hedefledi. Halk kültürünün canlı tanıkları olan türkülerin, kuşaklar boyu aktarılırken geçirdiği değişimler, bu çalışma ile belgelendi.
Efe Kadir ve Fadime’nin Aşkı Türküye Dönüştü
Yapılan görüşmeler ve derlenen bilgiler ışığında, ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları olan Fadime Bostan ve Efe Kadir’in hikayesi yeniden canlandı. Yetim ve yoksul olması nedeniyle düğün yapacak imkanı olmayan Efe Kadir’in, sevdiği Fadime’yi gönlü rızasıyla kaçırmasıyla başlayan hikaye, dönemin zorlu koşulları ve toplumsal yapısı içinde trajik bir sona doğru ilerledi. Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi, Efe Kadir’in hapse girmesine ve Fadime’nin ise sevmediği biriyle evlendirilmesine neden oldu. Bu ayrılık acısı, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve söylediği türkülere yansıdı. İşte ‘Al Fadimem’ de bu acı dolu süreçten doğan en bilinen ezgilerden biri.
40 Yıllık Kaset Kaydı Tarihi Gerçeği Aydınlattı
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden 40 yıl önce kaydedilmiş bir kasetin bulunması oldu. 1985 yılında, Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine yapılan bu ses kaydı, türküye dair en önemli kanıt niteliği taşıyor. Kaset içerisinde Efe Kadir’in, türkünün dört kıtasını bizzat kendi sesiyle okuduğu tespit edildi. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşılmasında kritik bir rol oynadı.
Bu değerli ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaların varlığı da ortaya çıkarıldı. Bu bulgu, türkülerin sözlerinin zamanla nasıl değiştiğini ve ilk halinden uzaklaştığını somut bir şekilde gözler önüne seriyor. magazinifikir.com.tr olarak, halk müziğimizin bu değerli yapıtının ardındaki gerçeği gün yüzüne çıkaran bu önemli projeyi siz değerli okurlarımızla paylaşmaktan gurur duyuyoruz.
