Modern Hayatın Vazgeçilmezi mi, Yorgunluğun Kaynağı mı?
Günümüz dünyasında, hızla artan teknolojik gelişmeler ve sürekli bilgi akışı, yaşamlarımızı kolaylaştırırken beraberinde yeni bir sorun getiriyor: dijital yorgunluk. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, bu durumun artık toplumun genelini etkileyen bir hale geldiğini vurguluyor. ‘Sürekli yorgunluk, aslında bir hastalık değil, modern dünyanın bireyler üzerinde yarattığı bir sonucun ta kendisidir’ diyen Yaşar, bu durumun ardında yatan nedenleri ve çözüm önerilerini magazinfikir.com.tr okurları için değerlendirdi.
Dijital Dünyanın Getirdiği Tükenmişlik Hali
Teknolojinin hayatımızdaki yeri arttıkça, ekran başında geçirilen süre de kaçınılmaz olarak yükseliyor. Sosyal medya bildirimleri, mesajlar, sürekli güncellenen haber akışları ve sanal dünyada sergilenen ‘mükemmel’ hayatlar, bireylerde ‘geride kalıyorum’ hissini tetikleyebiliyor. Dr. Müge Yaşar, bu durumun ‘dijital tükenmişlik’ veya ‘sosyal medya yorgunluğu’ olarak adlandırılan yeni bir ruh sağlığı tablosuna yol açtığını belirtiyor. Bu sürekli maruz kalma hali, beynimizi adeta yüksek alarmda tutarak kronik strese neden oluyor. Vücudun sempatik sinir sistemi sürekli aktif kalıyor, kortizol ve adrenalin seviyeleri yükseliyor. Bu durum, vücudun ‘savaş ya da kaç’ modunda kalmasına neden olarak, uzun vadede hem fiziksel hem de zihinsel sağlığımızı olumsuz etkiliyor.
Dijital Yorgunluğun Belirtileri ve Bilimsel Açıklaması
Yapılan araştırmalar, yoğun sosyal medya kullanımının kaygı, depresyon ve belirgin yorgunluk belirtileriyle doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor. ‘Fear of Missing Out (FoMO)’ yani bir şeyleri kaçırma korkusu, sosyal medya bağımlılığı ile birleştiğinde anksiyete, depresyon, tükenmişlik hissi ve dikkat eksikliğini artırıyor. Dr. Yaşar, bu durumu ‘allostatik yük’ kavramıyla açıklıyor. Allostatik yük, vücudun kronik stresle başa çıkmaya çalışırken zamanla yıpranması anlamına geliyor. Bu yıpranma, hem fiziksel hastalıklara hem de zihinsel yorgunluğa zemin hazırlıyor.
Yeniden Dengelenme Zamanı: Dijital Detoks ve Farkındalık
Peki, bu modern çağın sessiz salgınıyla nasıl başa çıkabiliriz? Dr. Müge Yaşar, çözümün yaşam ritmini yeniden ayarlamakta ve gerektiğinde profesyonel destek almaktan geçtiğini vurguluyor. Başta gelen önerilerden biri, dijital hijyen ve dijital detoks uygulamaları. Ekran süresini bilinçli olarak azaltmak, bildirimleri yönetmek ve özellikle yatmadan en az bir saat önce tüm ekranlardan uzaklaşmak, uyku kalitesini artırarak melatonin salgılanmasına yardımcı oluyor. Zaman yönetimi de bu süreçte kritik bir rol oynuyor. Enerjimizin en yüksek olduğu zaman dilimlerini belirleyip, zorlu görevleri bu saatlere planlamak, bilişsel tükenmeyi önleyebilir.
Anı Yaşamak ve Sınır Koymak
Farkındalık (mindfulness) ve nefes egzersizleri de zihinsel yorgunlukla mücadelede etkili yöntemler arasında yer alıyor. Anı yaşama odaklanmak, zihnin geçmiş kaygıları veya gelecek endişeleri arasında gidip gelmesini engelliyor. Düzenli diyafram nefesi, vücudun dinlenme ve sindirimden sorumlu parasempatik sistemini aktive ederek denge sağlıyor. Ayrıca, aile ve arkadaşlarla geçirilen kaliteli zamanlar, yalnızlık ve tükenmişlik riskini azaltan en güçlü faktörlerden biri. Dr. Yaşar, ‘kendine karşı nazik olmak’ ve gerektiğinde ‘hayır’ diyebilme becerisinin, hem mükemmeliyetçilikle mücadelede hem de tükenmişlikten korunmada en önemli araçlardan olduğunu belirtiyor. Bu sınırlar, hem başkalarının taleplerine hem de kişinin kendi iç sesine yönelik olmalıdır.
Unutulmamalıdır ki, dijital yorgunluk modern hayatın bir gerçeği olsa da, bilinçli adımlar atarak bu durumun üstesinden gelmek ve daha dengeli bir yaşam sürmek mümkündür. magazinfikir.com.tr olarak, ruh sağlığınızı korumanız adına bu önemli konuyu gündeme getirmeye devam edeceğiz.
